Leiderschap na herindeling cruciaal voor een succesvolle organisatie

Een gemeentelijke herindeling is een complexe en ingrijpende aangelegenheid. Voor burgers, bedrijven en instellingen, maar zeker ook voor de bestuurders, managers en medewerkers van de betrokken gemeentelijke organisaties. Om een gemeentelijke organisatie na een herindeling een goede start te laten maken en vervolgens een mooie ontwikkelingsfase te laten ingaan, is sterk leiderschap van cruciaal belang.

NCOD begeleidt veel gemeentelijke herindelingen. Steeds weer valt op hoe belangrijk sterk leiderschap is voor het realiseren van een succesvolle organisatie ten behoeve van de burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties van een gemeente.

Doe geen concessies aan de kwaliteit van leiders

Bij de inpassings- of selectieprocedure voor de functies van leidinggevenden in de nieuwe gemeente is het belangrijk om ruimte te creëren in het sociaal statuut om hen te selecteren op kwaliteiten die benodigd zijn voor de nieuwe functies. Ook een gelijktijdige interne en externe openstelling van de leidinggevende functies is een goed middel om te komen tot een kwalitatief sterke invulling van de leidinggevende functies. Niet iedere gemeente doet dit. De reden hiervan kan interne druk van zittende leidinggevenden of bestuurders zijn of externe druk die wordt uitgeoefend via de vakbonden. Ook zijn sommige organisaties bang om mensen pijn te doen door ze af te wijzen voor ‘dezelfde functie op een vaak hoger niveau’.

Nieuwe managementfuncties vragen meer

De verschillen tussen managementfuncties in de nieuwe en oude organisatie kunnen echter groot zijn. Wanneer iemand in een oude gemeente een soort meewerkend voorman was en in de nieuwe gemeente wordt hij of zij manager van een grote afdeling, verandert de functie sterk. Waar het eerst mogelijk was om tachtig procent van de tijd bezig te zijn met inhoudelijke klussen en twintig procent met leidinggeven, kan de functie nu veranderd zijn in tachtig procent leidinggeven en nog hoogstens twintig procent inhoudelijk werk.

De schaalvergroting van een aantal kleine gemeenten naar één grote brengt met zich mee dat de leidinggevenden een groter (vak)gebied moeten overzien. Er moet op abstracter niveau kunnen worden gedacht, anders worden vergaderd en aan meer verschillende mensen ‘orders op maat’ worden gegeven.

Duidelijk zijn over vereiste kennis- en vaardighedenniveau

Bij het selecteren van leidinggevenden is het essentieel om mensen te zoeken die kwaliteiten bezitten of kunnen ontwikkelen om enerzijds het proces te managen en anderzijds de medewerkers mee te nemen in die plannen en activiteiten. Wanneer leidinggevenden worden aangesteld in de nieuwe functie, moet duidelijk worden voorgespiegeld welke kennis en vaardigheden hiervoor benodigd zijn.

Het onduidelijk zijn over een benodigd kennis- en vaardighedenniveau werkt voor de persoon zelf en voor collega’s negatief. De kwaliteit van het werk neemt in zo´n geval namelijk af, doordat de betreffende persoon niet goed weet wat hij of zij eigenlijk moet doen of hoe er gehandeld moet worden. Met name voor functies van leidinggevenden is dat een ongewenste situatie, omdat zij niet alleen met hun eigen werk en activiteiten te maken hebben, maar daarnaast ook verantwoordelijk zijn voor een groep andere medewerkers. Die kunnen namelijk vaak ook minder effectief en goed werken als hun leidinggevende niet over de juiste kwaliteiten beschikt.

Middenmanagement is de sleutel tot succesvol functionerende organisaties

Zonder iets af te doen aan het belang van een sterk topmanagement is het middenmanagement een belangrijke sleutel voor het succes van een organisatie. Het middenmanagement van een organisatie is zowel naar ‘boven’ als naar ‘beneden’ het aanspreekpunt voor velerlei zaken. Veel communicatie loopt via het middenmanagement. Omdat deze leidinggevenden zo’n belangrijke functie hebben, kunnen ze ook wel samen de sleutel van een organisatie worden genoemd. De organisatie kan als het ware door hen geopend worden. Het hogere management krijgt via hen bijvoorbeeld toegang tot informatie van ‘beneden’ en de medewerkers kunnen via de middenmanagers met het hogere management communiceren. Tegelijk kan het succes van een organisatie ook worden ‘verstopt’ of tegengehouden wanneer het middenmanagement niet goed functioneert.