Beschermd wonen naar lokale gemeenten: Versnelling van de voorbereidingen

Vanaf 2021 gaat Beschermd Wonen naar de lokale gemeenten. De voorbereidingen zijn in gang gezet.  Wat moet je georganiseerd hebben? We spreken drie adviseurs vanuit toegang, contracten en beleid.

De opgave binnen Beschermd Wonen is om mensen zoveel als mogelijk weer terug in de wijk te laten wonen en hen te laten deelnemen aan de samenleving. De commissie Dannenberg heeft onderzoek gedaan naar de toekomst van mensen die in de GGZ verblijven binnen beschermd wonen. De inschatting is dat van de huidige populatie een derde levenslang een beroep zal moeten doen op Beschermd Wonen, een derde weer zelfstandig kan wonen in de wijk en een derde op een beschermende woonvorm daar tussenin aangewezen is.

Decentralisatie en verdeelmodel

Momenteel krijgen centrumgemeenten geld om Beschermd Wonen in het gemeentelijk domein te regelen samen met de regiogemeenten. Vanaf 2021 worden alle gemeenten zelf verantwoordelijk voor Beschermd Wonen, met een ingroeiregeling van 10 jaar tijd. Het budget van de centrumgemeente wordt afgebouwd en het gemeentebudget wordt opgebouwd. Er komt een nieuw verdeelmodel en een deel van de cliënten gaat naar de WLZ (Wet Langdurige Zorg).

Belangrijke stappen voor gemeenten zijn dan ook om cliënten die levenslang op Beschermd Wonen aangewezen zijn, samen met zorgaanbieders en de toegang, op tijd aan te melden bij het CIZ. Vanaf 2021 is het CIZ namelijk leidend voor toelating naar WLZ. Tegelijkertijd is het essentieel om samen met de regiogemeenten een visie en financiële samenwerkingsafspraken te maken. Om samen met zorgaanbieders, cliënten en cliëntvertegenwoordigers na te denken welke beschermende woonvormen, lokaal en in de regio, nodig zijn.

Capaciteit vrijmaken 

Op allerlei vlakken vraagt het om een grote hoeveelheid voorbereidingen. Zowel intern voor toegang, contractmanagement en samenwerkingsvormen, als extern, bij zorgorganisaties waar verander- en innovatiekracht nodig is. Sophie Straatman is bij verschillende gemeenten bezig met beleid voor de komende decentralisatie: “Nu de decentralisatie dichterbij komt, krijgen de cliënten beschermd wonen meer een gezicht voor gemeenten. De diversiteit van de doelgroep wordt zichtbaar en hierdoor groeit de bereidheid van gemeenten om voor deze inwoners te zorgen.  Er moet lokaal geïnvesteerd worden in het opbouwen van kennis en het vrijmaken van capaciteit om deze beweging te realiseren. De gemeente heeft een lokaal plan nodig en mensen die gaan bouwen. Wat is hier, in deze gemeente en deze regio, nodig en mogelijk? Dat ziet er in elke gemeente anders uit. Partijen moeten elkaar weten te vinden, dat valt of staat met persoonlijke relaties.

Lokale keuzes

Langer thuis wonen is niet alleen een beleidsbeweging, maar ook een uitvoeringsbeweging. Het is belangrijk dat lokale, kleinere, gemeenten nadenken hoe ze de toegang van de doelgroep willen organiseren en de aansluiting op het voorveld kunnen organiseren. Bianca van Jaarsveld is in haar dagelijks werk bezig met toegang. Zij vertelt: “Centrumgemeenten hebben vijf jaar lang kennis opgebouwd van de doelgroep en het aanbod.  Voor kleinere gemeenten is de omvang van de doelgroep misschien niet zo groot, maar het is wel heel complex. Ik kan me voorstellen dat kleine gemeenten zeggen: Het vergt een forse investering om de benodigde kennis eigen te maken en de toegang goed te organiseren. Voordeel is wel dat je als lokale gemeente juist goed kunt aanvoelen wat nodig is en lokale verbindingen kunt leggen. Elke gemeente dient hierin zijn eigen keuzes te maken.”

Op maat inkopen

Michelle de Vré is in haar werkzaamheden verantwoordelijk voor inkoop- en contractmanagement. Ze vult aan: “Lokale gemeenten moeten een vorm vinden waarin zij de benodigde voorzieningen en/of ondersteuning kunnen contracteren. Enerzijds moet het ondersteuningsaanbod passen in de lokale visie en anderzijds vraagt de diversiteit aan ondersteuning om een goede invulling van het opdrachtgeverschap. Dit vraagt om regionale samenwerking. De uitdaging ligt in het voorbereiden van de inkoop zonder de daadwerkelijke omvang van de vraag te kennen en het vinden van de juiste partners om dit op te zetten en uit te rollen.”


Conclusie

Het is van belang dat binnen een korte tijd verschillende processen starten en parallel uitgevoerd worden. Van visievorming en inkoop tot toegang en uitvoering. In dit proces dienen relevante samenwerkingspartners en de doelgroep zelf betrokken te worden om tot voldoende passende arrangementen te komen. Dit vraagt om projectmatig werken en procesbegeleiding zodat overzicht en focus wordt bewaard en deadlines gehaald. Alleen zo kunnen lokale gemeenten de benodigde versnelling in de decentralisatie aanbrengen.

Dit artikel is geschreven in samenwerking met adviseurs van NCOD Sociaal Domein. Het is heel belangrijk om op tijd te starten met het thema Beschermd Wonen en de eerste stappen te zetten. Wij helpen u graag op weg! Neem contact met ons op.

Onze artikelen automatisch in de mailbox ontvangen? Neem hier een abonnement op onze nieuwsbrief