NCOD, Digitalisering, Informatiemanagement, Disruptie technologie, ambtenaar, toekomst, overheid, gemeente, lokale overheid, technologie, Sophia, Robot

Disruptieve technologie, wat betekent dat voor de ambtenaar van de toekomst?

We staan voor grote veranderingen in de publieke sector door innovatie van informatietechnologie. Waar nu nog 80% van het werk door mensen wordt verricht en 20% door de computer, is dat over 5 jaar 50/50. Oftewel: de helft van de productiviteit van de overheid komt digitaal tot stand. Datagedreven beleidsontwerp, selfservice via informatiegestuurde diensten, geautomatiseerd beschikken, digitale factuurafhandeling: het gebeurt volop. Disruptieve technologie. Wat betekent dat voor de ambtenaar van de toekomst?

Blockchain, big data, robotisering[1]: er zijn talrijke succesvolle initiatieven bij gemeenten om met nieuwe technologie waarde te creëren. Het gaat alleen maar sneller en met steeds meer impact. Gevolg is dat we ons werk anders moeten gaan organiseren. Traditionele werkvormen verdwijnen: taakgericht wordt ketengericht, effectief samenwerken komt boven persoonlijke effectiviteit, digitale vaardigheden worden dominanter.

Gevolgen voor medewerkers

Voor medewerkers van die overheid, en zeker van gemeenten, heeft dat grote gevolgen. Het werk verandert al in hoog tempo: dienstverlening staat voorop en van dienstverleners verwachten we vooral empathie, creativiteit en oplossingsgerichtheid, en steeds minder parate kennis en vaardigheden. Kunstmatige Intelligentie helpt ons immers aan die kennis en vaardigheden (Siri voor ambtenaren).

Voor beleidsontwikkeling geldt een vergelijkbaar verhaal: van ideeëngedreven naar feitengedreven, van schieten met hagel naar schieten met scherp op een beleidsdoel. Voor de administratie geldt dat automatisering daar 80% van het werk gaat overnemen en slimme administratieve medewerkers alleen nog de uitzonderingen zullen behandelen.

Competenties ontwikkelen

We zullen medewerkers op weg moeten helpen. Door ze te helpen de nodige competenties eigen te maken. Daarbij gaat het om leren door oefenen: competenties ontwikkelen is vooral een kwestie van doen, en de ‘rek’ opzoeken in jezelf. We denken dat de volgende competenties doorslaggevend zijn voor het werk als ambtenaar in de toekomst:

  • Communicatieve vaardigheden: Voor jezelf inzichtelijk kunnen maken hoe communicatie binnen én buiten je organisatie verloopt; in de gewone wereld en in de digitale wereld.
  • Belemmerende overtuigingen trotseren: Ingewikkelde vragen en uitzonderlijke gevallen vragen dat je goed om kunt gaan met belemmeringen. Wat ervaar je als een belemmerende situaties? Belangrijk is dat je gedachten en gevoelens die daarbij horen kunt analyseren, zodat je je eigen gedrag beter leert begrijpen en in indien nodig kunt veranderen.
  • Zelfvertrouwen: Met respect voor een ander zelfbewust op kunnen treden. Hierdoor kun je jezelf beter profileren, wat je zelfvertrouwen een boost geeft en waar het team van profiteert.
  • Eigenaarschap nemen: Je bent zelf verantwoordelijk voor de eindresulaten van je werk, maar van andere betrokkenen wordt ook een grote bijdrage verwacht. Eigenaarschap betekent niet: alles zelf doen of alles controleren, maar een vorm van verantwoord vertrouwen kunnen toepassen. En aanspreekbaar zijn op resultaten, ook buiten je eigen machtssfeer.
  • Feedback geven en vragen: Effectief samenwerken betekent open staan in je omgeving. Feedback is cruciaal om zelf beter te presteren en anderen te helpen.
  • Eigenheid en persoonlijkheid in een team: Een team is gebaat bij veelkleurigheid. Wat zijn je eigen talenten en waar ben je minder sterk in? Hoe kun je met deze kennis je team versterken en elkaar aanvullen? Je kleur kennen is belangrijk in de dynamiek van teams en groepen.
  • Persoonlijk leiderschap: De kern van een effectieve en productieve samenwerking. Als iedereen zich bewust is van zijn of haar rol en bereid is het beste eruit te halen, zal het team als geheel groeien.
  • Netwerken: Kunnen bepalen welke mensen of organisaties je nodig hebt om de juiste informatie te krijgen zodat je preventief en proactief kunt handelen.
  • Conflicthantering in teams: Wat doe je als er een flink conflict in een team ontstaat? Hoe ga je ermee om zodat er een goede werksfeer terugkeert?
Competenties van de toekomst

Dit zijn andere dan de traditionele competenties die we kennen uit de huidige functieboeken. Daarin staan vaak competenties als loyaliteit (afspraak is afspraak, of het nou een goede afspraak is of niet), overtuigingskracht (je eigen gelijk halen), en organisatiesensitiviteit (omgang met macht) voorop. De competenties van de toekomst gaan over samenwerken, over mét in plaats van vóór de klant, over diversiteit in plaats van eenvormigheid en over creatieve en slimme oplossingen op basis van wat jij, de ambtenaar van de toekomst, te bieden hebt.

[1] Humanoid Sophia laat zien hoe ver de technologie op het gebied van robotisering en menselijke interactie. Bron foto: Universiteit Utrecht.

Onze artikelen automatisch in de mailbox ontvangen? Neem hier een abonnement op onze nieuwsbrief