In gesprek over hulpvraag jeugdige zonder medeweten van vader

Een hulpverleningsorganisatie vraagt ons om advies of zij in gesprek mogen gaan met een moeder en haar zoon, over de hulpvraag van de zoon, zonder medeweten van de vader.

Moeder en zoon (14 jaar) willen een afspraak maken met een hulpverlener, omdat er problemen zijn tussen de zoon en zijn vader. De ouders zijn gescheiden, de jeugdige wil niet meer naar zijn vader en de jeugdige wil ook niet dat zijn vader afweet van zijn hulpvraag. De hulpverlener vraagt ons of hij in gesprek mag gaan met de moeder en de jeugdige, zonder medeweten of toestemming van de vader.

Een verkennend gesprek is op zich niet verboden om te voeren met bijvoorbeeld alleen een jeugdige en één van de ouders. De Jeugdwet bepaalt immers ook dat informatie en advies laagdrempelig beschikbaar moet zijn voor jeugdigen en/of de ouders. Een jeugdige heeft altijd het recht, net als een ouder, om informatie in te winnen en een eerste advies te vragen over wat gedaan kan worden. Echter, is het van belang dit van tevoren ook helder af te spreken.

Het gesprek is bedoeld als verkenning, een eerste gesprek, maar niet als een start van een hulpverleningstraject. Zeker in een casus waarbij de zoon niet meer naar zijn vader wil, moet goed afgewogen worden of dit de vrije keuze is van de jeugdige, weloverwogen is en niet door andere (externe) factoren beïnvloed wordt. In die zin kan je ook besluiten om alleen de jeugdige te spreken in het eerste gesprek (tenzij hij er zelf echt op staat dat moeder ook aanwezig is).

Belangrijk is wel om de volgende zaken vast te leggen in je dossier:

• ​Dat de jeugdige zelfstandig om hulp vroeg;
• ​Hoe zijn wilsbekwaamheid is ingeschat (wil de jeugdige uit vrije wil en niet onder dwang van moeder);
• ​Waarom het informeren van de vader op dit moment niet in het belang van de jeugdige werd geacht.

Je kunt het gesprek dus aangaan als puur een verkennend en informatief gesprek, waarbij duidelijk wordt gemaakt wat je vanuit de hulpverleningsorganisatie wel en niet kunt bieden. Als er sprake zou zijn van een begeleidingstraject valt dit onder jeugdhulp en zal dit in principe toestemming van beide ouders vereisen, tenzij je hard kunt maken dat dit de veiligheid en ontwikkeling van het kind zal schaden. De grote vraag is of dat wel in deze casus aan de hand is.

Het aanhoren van het verhaal van de jeugdige maakt dat je vervolgens gericht advies kunt geven over welke stappen ze zelf kunnen gaan nemen. Is er bijvoorbeeld sprake van ernstige onveiligheid bij de vader? Dan kunnen moeder en zoon zelf stappen nemen indien nodig via Veilig Thuis. Of is er een verstoorde relatie tussen moeder en vader door de scheiding, wat een loyaliteitsconflict veroorzaakt? Dan is een gesprek met alle betrokkenen noodzakelijk, om te zorgen dat ouders in belang van hun kind gaan handelen.

Wees dus alert op wat het doel van het gesprek is (waarbij je nog zonder toestemming en medeweten mag handelen) en blijf weg van concrete adviezen die de relatie met de andere ouder kunnen verstoren. De Richtlijn Scheiding kan je hierbij helpen.

Je mag luisteren naar de zorgen van moeder en de jeugdige, en hierin zeker de stem van de jeugdige serieus nemen. Je mag daarbij vanuit je professionele rol proberen te verhelderen wat er precies aan de hand is en voor jezelf signaleren (niet al beoordelen) of er mogelijk sprake kan zijn van een dreiging in de ontwikkeling of veiligheid van het kind. Dat laatste in de breedste zin van het woord, dus ook of er mogelijk sprake is van een loyaliteitsconflict.

Verder adviseren wij om in het gesprek duidelijk informatie te geven over hoe het werkt met gezag, toestemming en informatie-uitwisseling als zoon en moeder verdere stappen willen nemen. Met name dat vader betrokken zal moeten worden. Qua informatie-uitwisseling kan je aangeven dat vader, wanneer hij van het gesprek verneemt, om informatie mag vragen. En ook welke informatie jij dan zou moeten delen en welke afweging je daarin kunt maken. Je mag ze informeren over mogelijke routes (bijv. gesprek met beide ouders, mediation, lichte ondersteuning), maar blijf weg van een eigen advies. Hierin kan de andere ouder grondslag zien voor een formele klacht. Probeer dus altijd aan te sturen op het betrekken van de vader bij een eventueel vervolg.