Maatschappij
Zorg ontbreekt, veiligheid wankelt: van regionale signalen naar politieke beweging
Zorg ontbreekt, veiligheid wankelt
De publicatie Zorg ontbreekt, veiligheid wankelt brengt in beeld waar het in de praktijk wringt tussen zorg en veiligheid. Wat begon als een regionale oproep op basis van concrete casussen, heeft inmiddels geleid tot aandacht vanuit de VNG, de G40, de M50 en verschillende ministeries. Een medewerker van de marktgroep Maatschappij bij NCOD heeft de totstandkoming van de publicatie begeleid.
De aanleiding: een systeemprobleem met menselijke gevolgen
De aanleiding voor Zorg ontbreekt, veiligheid wankelt ontstond tijdens een bestuurlijk overleg zorg en veiligheid binnen de gemeente Waalwijk. Daar werden opnieuw incidenten besproken die de fundamentele problemen in het zorgsysteem zichtbaar maakten. Het zijn incidenten waar betrokkenen met lede ogen aan moeten zien dat zij niet kunnen bieden wat nodig is. En de bestuurder die onmacht voelt en al meer dan eens heeft moeten ingrijpen omdat handelingsperspectief ontbrak.
Daar maakte een specifieke casus diepe indruk, waardoor de burgemeester vervolgens de vraag stelde of het probleem niet veel zichtbaarder gemaakt moest worden aan de hand van praktijkvoorbeelden. Zodat de machteloosheid en de complexiteit van de gehele keten zichtbaar werd. Er wordt vaak gesproken over systeemproblemen, maar pas wanneer je betrokken bent bij wat die problemen betekenen voor een inwoner, zie je wat de impact is en hoe groot de gevolgen zijn.
Die gedachte werd vervolgens ingebracht in het arrondissementeel Justitieel Beraad Zorg, Veiligheid en Interventies, waar bestuurders en partners uit Zeeland-West-Brabant samenkomen. Daar bleek veel herkenning te zijn. Het voorstel om casuïstiek te verzamelen en daarmee de knelpunten zichtbaar te maken, kreeg brede steun. Waalwijk nam vervolgens het initiatief om het traject op te starten en verder vorm te geven. NCOD speelde een rol in het begeleiden van dit proces.
Het probleem: waar zorg en veiligheid vastlopen
Het is te kort door de bocht om te zeggen dat het probleem alleen bij zorg of veiligheid ligt. De uitdagingen vormen samen een keten: als er aan één onderdeel iets ontbreekt, heeft dat gevolgen voor de rest. Wanneer aan een knop wordt gedraaid, dient aandacht te zijn voor de effecten op alle andere schakels.
In de casuïstiek kwamen vier knelpunten steeds terug:
- Politie als noodgedwongen zorgpartner
- Een tekort aan passende woon- en verblijfsplekken
- Complexe zorgvragen die tussen wal en schip vallen
- Wet- en regelgeving die niet altijd goed op elkaar aansluit
Juist de samenhang tussen deze knelpunten maakt het lastig om inwoners tijdig de juiste ondersteuning te bieden.
Het doel: Een call to action. Aandacht vragen voor een gezamenlijke opgave.
Met de publicatie worden verhalen over mensen vertelt die een beeld schetsen van de problematiek. Geen mooie verhalen, maar verhalen over leed, machteloosheid en diepe frustratie. Verhalen die laten zien dat er iets misgaat in ons systeem. Betrokken partijen de knelpunten tussen zorg en veiligheid nadrukkelijk onder de aandacht brengen van politiek en bestuur. Hierbij is nadrukkelijk de samenwerking gezocht om de boodschap te versterken. We wilden ook gebruik maken van het momentum: in aanloop naar verkiezingen werden nieuwe partijprogramma's en coalitieakkoorden geschreven.
De publicatie maakt zichtbaar dat deze problematiek niet binnen één organisatie, gemeente of ministerie opgelost kan worden. Het raakt zorg, wonen, veiligheid en ondersteuning tegelijk. Juist daarom is de oproep om meer regie te pakken op dit dossier en de samenwerking tussen verschillende domeinen te versterken.
De aanpak: casuïstiek als vertrekpunt
Voor de publicatie is nauw samengewerkt met de zorg- en veiligheidshuizen binnen het arrondissement Zeeland-West-Brabant.
Zij werken dagelijks met complexe, domein overstijgende casussen en weten als geen ander waar het in de praktijk vastloopt. Op basis van hun input is een verzameling casussen ontstaan die samen een beeld geven van de problematiek in de regio.
Het waren zo’n 5 casussen per regio, maar het hadden er net zo goed tientallen kunnen zijn. Het zijn geen incidenten, maar voorbeelden van terugkerende patronen waar professionals steeds opnieuw tegenaan lopen.
De samenwerking: verschillende belangen, één boodschap
Wat hielp, was dat er al vroeg bestuurlijk draagvlak was. Binnen het arrondissement werd gezamenlijk besloten om dit op te pakken. Daardoor ontstond bereidheid om mee te werken.
Tegelijkertijd blijft het begeleiden van zo'n traject complex. Verschillende organisaties kijken vanuit hun eigen verantwoordelijkheid en perspectief naar dezelfde problematiek. Wat voor de ene partij logisch klinkt, kan voor een andere partij gevolgen hebben. Belangen verschillen en moeten voldoende zijn vertegenwoordigd. Sommige organisaties zijn landelijk georganiseerd en hebben andere vertrekpunt dan een organisatie die alleen in de regio actief is.
De impact: van regio naar Den Haag
Na afronding van de publicatie bleef het niet bij een rapport. De boodschap werd verder gebracht via bestaande netwerken. Er werd aangesloten bij de oproep van de VNG en de publicatie werd onder de aandacht gebracht van landelijke bestuurders. Ook de G40 en M50 schaarden zich achter de boodschap.
De publicatie is onlangs tijdens een debat over verward en onbegrepen gedrag overhandigd aan kamerleden en er staat een werkbezoek gepland van een minister waarbij aan de hand van casuïstiek uit de publicatie in gesprek met elkaar wordt gegaan.
Samengevat: van losse oplossingen naar een werkende keten
Losse oplossingen zijn niet genoeg. Er is een goed werkende keten nodig: van passende woon- en verblijfsvoorzieningen, meer samenhang in wet- en regelgeving tot sneller kunnen handelen in acute situaties. Zodat inwoners met een combinatie van problematiek zoals verstandelijke beperking, verslaving, agressief gedrag en psychische klachten de juiste ondersteuning ontvangen en duurzame passende huisvesting. Belastbaarheid van de politie minder wordt.
Steeds vaker vraagt dit om professionals die het speelveld overzien en partijen in beweging brengen. Vanuit NCOD ondersteunen wij dit met mensen die beleid, uitvoering en samenwerking verbinden en complexe opgaven helpen omzetten in concrete resultaten.
We denken graag met je mee!
Neem contact op met Tessa, Marktgroepleider Maatschappij
