Interview Karlijn - adviseur & teamleider Zorg & Veiligheid, huidige specialisatie: arbeidsmigranten  

Zodra je met Karlijn spreekt, merk je meteen hoe betrokken ze is bij zowel het beleid als de mensen en realiteit. Als adviseur Zorg & Veiligheid bij NCOD ondersteunt ze gemeenten bij een lastig maatschappelijk vraagstuk van dit moment: de huisvesting en bescherming van arbeidsmigranten.

“Het is een complex systeem,” legt Karlijn uit. “Veel gaat goed: arbeidsmigranten verdienen hier hun geld, sommige willen tijdelijk blijven, anderen gaan weer terug. Maar er zijn ook schrijnende gevallen, met problematische woon- of loonsituaties. Voor gemeenten is het niet altijd duidelijk wie waar werkt en woont.

Karlijn kwam in het vak via het meldpunt goed verhuurderschap, een taak van gemeenten die voortkomt uit de Wet goed verhuurderschap. “De wet geeft de gemeenten handvatten om slechte verhuurpraktijken tegen te gaan. Dat klinkt abstract, maar de meldingen die binnenkwamen waren allesbehalve abstract. Het ging over echte mensen, vaak met angst om hun werk én hun huis tegelijk te verliezen.”

Via NCOD ondersteunt Karlijn nu gemeenten. “Ik merkte dat ik niet alleen lokaal iets wilde betekenen, maar structureel wilde bijdragen aan werkbare processen en beleid dat echt verschil maakt. Dat kan ik vanuit NCOD nu op verschillende plekken doen.”

“Arbeidsmigranten zitten vaak in een kwetsbare positie,” zegt Karlijn. ‘Ze zijn afhankelijk van hun werkgever voor inkomen, maar vaak ook voor hun woning. Dat is een ongelijke situatie. In theorie staan werk en woonplek los van elkaar, maar in de praktijk gebeurt dat nog lang niet altijd. Mensen durven zich niet uit te spreken uit angst op straat te belanden.’

Ze benadrukt dat negatieve beeldvorming het probleem verergert: ‘Veel mensen in Nederland denken dat arbeidsmigranten juist het probleem zijn, maar dat klopt niet. Wij halen hen hierheen omdat we ze nodig hebben, maar bieden niet altijd de ondersteuning die ze verdienen. Dat vind ik moeilijk om te zien. Deze mensen zijn hardwerkend en essentieel voor veel sectoren in Nederland, het minste wat we kunnen doen is zorgen dat ze veilig en menswaardig wonen en werken.”

“Binnen gemeenten raakt dit vraagstuk meerdere domeinen tegelijk,” legt Karlijn uit. “Van burgerzaken, waar het gaat om inschrijvingen en uitschrijvingen, tot toezicht en handhaving, vergunningen, zorg en veiligheid. Ook bredere thema’s als mensenrechten en arbeidsuitbuiting spelen hierin mee. Geen enkele afdeling kan dit alleen oplossen.”

Daarnaast is de kloof tussen regels en praktijk groot: “De wet kan kloppen, maar de uitvoering hapert. Gemeenten willen handhaven, maar stuiten op beperkte  capaciteit, onvoldoende kennis of ingewikkelde constructies via uitzendbureaus. Goedwillende partijen worden soms de dupe van malafide aanbieders. Het vraagt om samenwerking én constante afstemming.”

De Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (WTTA) moet de kwaliteit van uitzendbureaus verbeteren. Karlijn nuanceert verwachtingen:

“De WTTA is belangrijk, vooral voor het reguleren van uitzendbureaus. Maar het lost het huisvestingsvraagstuk niet op. De afhankelijkheid van werk en woonplek, de angst om werk én huis tegelijk te verliezen, blijft bestaan. Gemeenten krijgen een puzzel met veel losse stukjes. Mijn rol is om die samen te brengen, overzicht te geven en praktisch werkbaar te maken.”

'Het is soms een lang proces waar je zelf een schakeltje bent, maar afgelopen periode hebben we naast veel onderzoek ook echt de praktijk opgezocht. Ik ben met iemand van het WIN-punt langs geweest bij een bedrijf waar veel arbeidsmigranten werken. Zij spreekt Bulgaars en er zijn ook andere medewerkers die andere talen spreken. Zo komen we toch een stapje dichterbij. We zijn van plan dit vaker te gaan doen, als blijkt dat we de arbeidsmigranten zo kunnen helpen.

Ze voegt toe dat ze ook trots is op het grotere plaatje: “Via NCOD help ik gemeenten processen scherper, eerlijker en menselijker te maken. Dat we mensen niet tussen wal en schip proberen laten vallen, voelt heel waardevol.”

“Ik breng overzicht en verbinding,” zegt Karlijn. “Gemeenten hebben vaak te maken met een complex geheel van wetten, regels en praktijkgevallen. Ik help partijen samen te brengen en te kijken naar wat dit betekent voor de mensen om wie het gaat.”

Ze ziet haar rol als verbinder: “Dit onderwerp vraagt om samenwerking. Handhaving, beleid, vergunningen, sociaal domein, allemaal moeten ze hetzelfde doel voor ogen hebben. Dat kan ik helpen realiseren.”

Karlijn hoopt dat Nederland groeit naar een systeem waarin arbeidsmigranten meer autonomie en veiligheid hebben. “Ze verdienen duidelijkheid en gelijkwaardige kansen. Gemeenten verdienen werkbare wetten en processen. Als ik via mijn werk bij NCOD kan helpen hun positie iets menselijker en eerlijker te maken, al is het maar een beetje, dan is dat voor mij genoeg.”