Interview Roland - Senior adviseur Sociaal Domein

Roland Smorenberg is Senior Adviseur Sociaal Domein en werkt nu zo’n 18 jaar bij NCOD. Hij woont in Rosmalen met zijn vriendin en is ooit gestart bij Interwerk, de voorganger van NCOD. Zijn expertise ligt op het gebied van Werk & Inkomen, inburgering, schuldhulpverlening en regionale samenwerking. Daarnaast is hij een van de kerndocenten van de Leergang Sociaal Domein en Economische Zaken die door Clok en NCOD is ontwikkeld. In dit interview vertelt hij daar meer over.

Na er de afgelopen jaren met name over gesproken te hebben, zijn we nu ook in de dagelijkse praktijk een verandering aan het maken: van denken vanuit instituties naar denken vanuit de inwoner. De inwoner staat steeds meer echt centraal in ons denken en doen. Op zich ook logisch omdat een inwoner geen last zou moeten hebben van de wijze waarop we als gemeente georganiseerd zijn.

Nu we de inwoner meer en meer centraal stellen, lopen we echter tegen een nieuwe uitdaging aan. Als je de inwoner centraal zet, kun je niet meer alleen binnen je eigen kaders blijven. Je moet dan verbindingen leggen en afdelingsmuren af durven breken. Als je dat doet blijk je die ander aan de andere kant van de muur eigenlijk nog niet zo goed te kennen. Ook blijkt dat we niet dezelfde taal spreken. Regievoering is binnen de Participatiewet heel iets anders dan binnen de Wmo of de Jeugdzorg. Ook hebben we nog geen goede manieren gevonden om regelgeving breder toepasbaar te maken en om verschillende financiële stromen te kunnen combineren. Ook merken we dan dat de wijze waarop het rijk georganiseerd is, ook niet meehelpt. Dit zijn van die praktische dingen waar we nu tegenaan lopen.

In de gemeente waar ik nu werkzaam ben, ontwikkelen we werk- en ontwikkelplekken voor inwoners van 12 tot 88 jaar. Dus Sociaal Domein breed. Dit doen we vanuit een netwerk van lokale en regionale samenwerkingspartners en het Werk- en Ontwikkelhuis. De behoefte aan dergelijke plekken is in de basis hetzelfde. We zijn daar nu ook de financiering aan het aankoppelen, en een opleiding. Zo knopen we de eindjes aan elkaar. Hiermee voorkomen we dat deze mensen over allerlei wetten en regelgeving struikelen.

Ik vind verbinding ontzettend belangrijk. Je hebt andere partijen nodig om samen de stip op de horizon te bereiken. In de praktijk merk je echter dat er allerlei schotten bestaan — deels door wet- en regelgeving, maar ook in de hoofden van mensen. Iedereen denkt en handelt vanuit zijn eigen kaders en aannames: over hoe het werk, de wet of de context eruitziet. Dat zijn bepaalde ‘wetmatigheden’ waar we het eigenlijk nooit meer over hebben maar die wel bepalen hoe de ander reageert. Taal doet er toe.

Wanneer je samen met anderen oplossingen zoekt, merk je dat ook zij hun eigen vanzelfsprekendheden hebben. Neem bijvoorbeeld de vraag: wie voert de regie? Vanuit mijn eigen perspectief heb ik daar een bepaald beeld bij, maar in de jeugdzorg kan dat er heel anders uitzien. Zo ontstaan discussies over de vorm van regievoering, zonder dat we het hebben over de achterliggende overtuigingen en regels. En juist daardoor lukt het vaak niet om echt samen te komen.

Gemeenten hebben vaak twee aparte afdelingen: Economische Zaken en Werk & Inkomen. We merken dat die nog te weinig echt samenkomen om plannen te maken. En dat is eigenlijk best bijzonder, want het potentieel aan arbeidskrachten en de vraag vanuit werkgevers zou je juist met elkaar moeten verbinden.

Juist omdat deze werelden normaal gescheiden blijven, is deze leergang ontwikkeld om die kloof actief te overbruggen. Bij de leergang proberen wij de twee beleidsmatige kanten van de arbeidsmarkt – de werkzoekenden en de werkgevers – bij elkaar te brengen. De leergang is bedacht door Clok en NCOD samen. Clok is een landelijke belangenvereniging voor gemeentelijke medewerkers op Economische Zaken. We hebben de leergang afgelopen jaar voor de eerste keer gedaan, hier een hoop van geleerd en zijn nu bezig met de volgende bijeenkomst. Het is een driedaagse leergang waarin deelnemers samen werken aan een concreet plan voor hun eigen gemeente.

Het belang is groot. Er is veel vraag op de arbeidsmarkt, en toch zien we dat het voor een deel van de mensen niet lukt om die stap te maken – door belemmeringen, omdat de overstap te groot is, of door persoonlijke omstandigheden. Om die afstand te overbruggen, is het nodig dat werkgevers en werkzoekers bij elkaar aan tafel komen. Aan de ene kant moet de werkgever bereid zijn een hand uit te steken en datzelfde geldt ook voor werkzoekenden. Dat vraagt van beide kanten een investering.

Die brug willen we helpen slaan. Dat betekent dat de afdelingen die zich bezighouden met inwoner en de werkgever samen moeten optrekken. Door samenwerking kun je kijken: in welke sectoren is lokaal veel vraag? En hoe kunnen we werkzoekenden daar naartoe begeleiden? Zo ontstaat een echte win-winsituatie – voor de werkgever, de werkzoekende én de gemeente.

Op de eerste dag brengen we de vragen van de deelnemers in kaart. Vervolgens ga ik de deelnemers vanuit EZ inwijden in de wereld van de Participatiewet en de Arbeidsmarktregio. Mijn collega docent doet hetzelfde maar dan met de deelnemers vanuit het Sociaal Domein. Op die manier wordt duidelijk waarom die ander doet wat ie doet.

Op dat niveau heb je eigenlijk nooit het gesprek. Dat zet de deelnemers aan het denken over hun eigen manier van werken. Vanuit die spiegel geven wij feedback. We kijken echt naar wat in iemands invloedsfeer ligt en naar de context van waaruit die ander reageert. Wij brengen kennis mee vanuit zowel Economische Zaken als Werk & Inkomen, en kijken daardoor vanuit twee verschillende invalshoeken naar de situatie.

We hadden bijvoorbeeld een gemeente die een plan had gemaakt met een duidelijke actiekreet: hun focus lag op een specifieke sector en er waren heldere keuzes gemaakt. Ze deden eigenlijk al van alles, maar kwamen toch niet verder. Ze kregen de brug naar Economische Zaken niet goed gelegd, en het lukte niet om scherp te krijgen wat precies de meerwaarde was van hun aanpak. Daar konden wij mee helpen.

We horen terug van deelnemers dat ze de leergang erg interessant vinden. Het geeft duidelijk beeld waarom samenwerken soms moeilijk gaat, waarom een collega op een bepaalde manier reageert of dat bepaalde zaken buiten verantwoordelijkheid van gemeente liggen. Ook krijgen we terug dat deelnemers het interessant vinden om met collega’s ‘peer reviews’ te doen. Ze geven aan dat ze daardoor nieuwe inzichten krijgen. Want hoe pakt een andere collega met dezelfde rol dit nu aan?

Je kan met mij contact opnemen via de gegevens hieronder. Of als je nog wat meer erover wil lezen, kan je dat op de website vinden.