Interview Leegstand: Sem, Maiwan en Neil adviseurs Veiligheid

“Op papier lijkt een woning leeg, maar als je er gaat kijken zie je vaak een heel ander verhaal.” vertelt Neil. ‘Soms woont er een persoon die niet ingeschreven staat, wat meerdere redenen kan hebben. Dit hangt af van de persoon zoals arbeidsmigranten die wij veel in deze situaties aantreffen. Uitzendbureaus beloven hen alles te gaan regelen, maar dit gebeurt in de praktijk vaak niet.’

Sem vertelt: “Eigenlijk hebben wij een soortgelijk pad bewandeld. We hebben allemaal Integrale Veiligheidskunde gestudeerd. Na twee jaar theorie ga je de praktijk in, en daar kwam NCOD om de hoek. NCOD zocht jonge leergierige mensen die tussen beleid en uitvoering konden werken. Inmiddels zit ik al twee jaar in het thema leegstand. Eerst met huisbezoeken, nu bij Gemeente Amersfoort met adresonderzoeken én vervul ik een rol binnen het project leegstand.” 

Die studie blijkt een logische voedingsbodem. “Veiligheid is breed,” zegt Sem. “Je kijkt naar criminaliteit, leefbaarheid en openbare orde. Leegstand raakt al deze aspecten.” 

Neil legt uit: “Je hebt verschillende vormen. Administratieve leegstand betekent: er staat niemand ingeschreven op een adres. Dat wil echter nog niet zeggen dat er niemand woont. Sterker nog, vaak woont er juist wél iemand. Dus je kunt niet blind varen op cijfers. Je moet de werkelijkheid in.” 

En hoe groot is het probleem? Maiwan ziet een duidelijke trend: “Door de woningnood zijn steeds meer gemeenten ermee bezig. Het begon bij de grote steden, maar inmiddels zie je overal politieke aandacht. Gemeenten voelen: we kunnen het ons niet veroorloven om woningen onbenut te laten.” 

Neil schudt meteen zijn hoofd. “Nee. Gemeenten hebben vaak niet genoeg mensen om dit echt goed op te pakken. Aangezien wij al meerdere gemeenten hebben geholpen bij het in kaart brengen van leegstand en het proces zowel hebben ingericht als uitgevoerd, kunnen we een completere aanpak bieden. We weten waar het misgaat, maar ook waar het werkt. Daarmee kun je veel sneller een goede aanpak neerzetten.” 

Sem hoeft er niet lang over na te denken: “We kijken niet alleen naar het systeem, maar naar wat er achter  dat systeem gebeurt. Doordat wij  verschillende gemeenten ondersteunen in zowel de procesinrichting als het opzetten van de juiste samenwerkingsstructuur op dit vraagstuk, beschikken wij over de ins en outs. Je begint niet opnieuw,  je begint beter.” 

Daarnaast is er één overtuiging: leegstand is nooit alleen een administratief vraagstuk, maar raakt meerdere domeinen tegelijk. “Burgerzaken, Belastingen, Wonen, VTH, Veiligheid, iedereen speelt een rol,” vertelt Maiwan. “En soms zelfs andere gemeenten. Bijvoorbeeld als arbeidsmigranten in gemeente A wonen, maar in gemeente B werken. Dan heb je elkaar nodig.” 

Soms gaat het niet om zorg, maar om risico’s. “We hebben situaties gehad waar een woning administratief leeg stond, maar feitelijk gebruikt werd door arbeidsmigranten zonder inschrijving. Of erger: waar ondermijnende activiteiten speelden. Door zichtbaar te maken wat er gebeurt, kun je handhaven, voorkomen én beleid verbeteren.” 

Dat heeft ook effect op de toekomst. “Door de data die we ophalen, kan een gemeente bijvoorbeeld de huisvestingsverordening aanpassen. Kamers kunnen worden verhuurd waar het eerst niet mocht, grotere opvanglocaties gelegaliseerd. Hierdoor komen reguliere woningen weer beschikbaar voor gezinnen. Dat begint allemaal met: in beeld brengen.” 

“Het zijn de momenten waarop je echt een verschil kunt maken voor mensen,” vertelt Neil. 

Een treffend voorbeeld: “We kregen signalen van een woningbouwcorporatie: een 21-jarige huurder stond nergens ingeschreven. Bij het huisbezoek bleek dat hij al drie jaar zonder ouders zat, zijn paspoort was verlopen en hij niet wist hoe hij zich moest inschrijven. Dan kun je handhaven, maar je kunt ook helpen. We hebben hem opnieuw ingeschreven, zodat hij weer recht had op toeslagen, en het kernteam ingeschakeld voor verdere ondersteuning. Dan besef je waar je het voor doet, en dat zijn de momenten waar je trots op bent.” 

“Daarnaast gaat het soms om het kleine verschil,” vult de rest aan. “Een zetje geven, handhaven waar nodig, maar ook zien waar iemand hulp nodig heeft. Leegstand vraagt meer dan een administratieve benadering, omdat achter elke deur een menselijk verhaal schuilt.”