Het belang van geodata aan de Omgevingstafel

Na de invoering van de Omgevingswet wordt het aanvragen van een vergunning eenvoudiger voor burgers en ondernemers, maar daarmee nog niet voor de overheid zelf. De wet brengt onder meer de beslistermijn voor een reguliere procedure terug van 26 weken naar 8 weken. Omdat een termijn van 8 weken te kort is voor complexe aanvragen, heeft de VNG samen met gemeenten een Omgevingstafel geïntroduceerd. De Omgevingstafel is een informeel vooroverleg tussen de aanvrager, de gemeente, ketenpartners en belanghebbenden. Met name gemeenten die datagedreven werken, zijn in staat om dit vooroverleg efficiënt en doelmatig te laten verlopen. Een geodatagedreven overeenstemming aan de Omgevingstafel zal een positieve invloed hebben op de kwaliteit van de uiteindelijke formele besluitvorming en leiden tot een grotere tevredenheid van aanvragers en belanghebbenden.

De Omgevingswet

Naar verwachting wordt de Omgevingswet in de loop van 2022 ingevoerd. De wet bundelt en vereenvoudigt de huidige tientallen losse wetten en regelingen op het gebied van onder meer bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. Met de Omgevingswet wordt een evenwichtige balans beoogd tussen het benutten en het beschermen van de leefomgeving. Gemeenten krijgen onder de nieuwe wet meer beleidsvrijheid waardoor ruimte ontstaat voor lokaal maatwerk en snellere besluitvorming. Een belangrijk ander aspect van de Omgevingswet is dat de wet actieve participatie van burgers en ondernemers bevordert bij de inrichting van hun eigen woonomgeving.

Plan van aanpak VNG

De Omgevingswet verandert het vergunningverleningsproces en de dienstverlening aanzienlijk. Zo wordt de duur van het proces sterk ingekort. Onder de nieuwe wet moeten alle aanvragen in principe via de reguliere procedure binnen 8 weken worden afgehandeld. Deze termijn geldt ook voor complexe initiatieven, waar op dit moment nog 26 weken voor staat. Om deze nieuwe wijze van vergunningverlening ook mogelijk te maken voor complexe initiatieven, heeft de VNG samen met gemeenten een plan van aanpak opgesteld. De eerste stap is om complexe initiatieven zo vroeg mogelijk in beeld te krijgen. Alle complexe initiatieven worden bij één centraal loket geregistreerd. Na registratie wordt met behulp van een zogenaamde Wegwijzer bepaald of een initiatief eenvoudig is of complex. Ongeveer 30% van alle aanvragen wordt als complex geclassificeerd.  Complexe initiatieven worden in stap twee vervolgens besproken aan de Intaketafel. In deze fase wordt beoordeeld of het initiatief past bij de visie en strategische doelen van de gemeente en of het initiatief kansrijk is om verder te onderzoeken. In stap drie vindt een persoonlijk gesprek plaats tussen de casemanager van de gemeente en de initiatiefnemer. Dit gesprek vindt zowel plaats bij een positief als bij een negatief advies. Alle initiatieven die wenselijk worden beschouwd, worden tenslotte in stap vier aan de Omgevingstafel besproken en beoordeeld. Alle betrokkenen – initiatiefnemer, gemeente, betrokken ketenpartners, adviseurs en belanghebbenden – zitten daarbij vanuit hun eigen expertise tegelijkertijd aan tafel om te bespreken wat nodig is om het initiatief mogelijk te maken. Het eindresultaat van het proces aan de Omgevingstafel is een conceptvergunning waarin de maatregelen en voorschriften zijn opgenomen waarover afstemming is geweest. De formele aanvraag kan op basis van deze conceptvergunning door de initiatiefnemer worden ingediend, waarna de gemeente de vergunning binnen 8 weken kan verlenen.

Geodata

Bij de beoordeling van een vergunningsaanvraag maakt de gemeente een integrale afweging met aandacht voor alle aspecten van de fysieke leefomgeving. De Omgevingswet vraagt daarbij om een andere werkwijze en een andere houding. In plaats van een ‘nee, tenzij’ benadering, wordt van de gemeente een ‘ja, mits’ houding gevraagd. Deze actieve onderzoeksplicht vraagt van de gemeente meer diepgaande kennis van relevante feiten en omstandigheden dan wanneer een aanvraag enkel getoetst hoeft te worden, zoals op dit moment nog het geval is. Om de gesprekken aan de Omgevingstafel goed te laten verlopen, wordt in het Plan van aanpak Omgevingstafel van de VNG daarom een nieuwe rol geïntroduceerd: de geodata-analist. Geodata is een verzamelnaam voor alle gegevens die gerelateerd zijn aan een locatie die met coördinaten op de kaart is vastgelegd. Geo-informatie bestaat uit geodata die zijn voorzien van een betekenis die door een geodata-analist kan worden geïnterpreteerd. Het kan daarbij gaan om fysieke objecten zoals wegen, woningen, kabels, leidingen en fabriekslocaties maar ook om virtuele objecten zoals bestemmingscategorieën, eigendommen of administratieve en politieke gebiedsindelingen. Het overgrote deel van alle gemeentelijke informatie heeft een ruimtelijke component. Dat betekent dat deze informatie te koppelen is aan een locatie. Dat geldt van regelgeving tot bodemgeschiktheid en van subsidies tot het percentage mensen met een migratieachtergrond in een wijk. Een gemeente die datagedreven werkt en gewend is om beleid en beslissingen te baseren op feiten en op de beste informatie die beschikbaar is, zal aan de Omgevingstafel maximaal gebruik maken van geodata. Omdat de Omgevingswet de aanvrager een gelijkwaardige informatiepositie geeft, zal de gemeente ervoor moeten zorgen dat deze kennis ook voor de aanvrager beschikbaar is. Dit draagt bij aan een gelijkwaardige informatiepositie van initiatiefnemers. Te verwachten is dat dit zal leiden tot een groter draagvlak en een grotere tevredenheid ten aanzien van de uiteindelijke uitkomst van de procedure.

“Met een datagedreven omgevingstafel kunnen we de dialoog verbreden en verdiepen”


Datagedreven Omgevingstafel

Op dit moment is het gebruik van geodata bij het beoordelen van complexe initiatieven aan de Omgevingstafel nog onderbelicht. Dat is opmerkelijk, want juist bij complexe vraagstukken die de fysieke leefomgeving raken, wordt de beslissing gebaseerd op zoveel mogelijk harde feiten. Bij een datagedreven Omgevingstafel bereidt een geodata-analist een basispakket voor met daarin alle relevante data. Hierdoor zullen gesprekken aan de Omgevingstafel met name over de inhoud kunnen gaan. ‘’Met een datagedreven Omgevingstafel kunnen we de dialoog verbreden en verdiepen’’, aldus Hanneke Kunst, die aan de wieg van de Omgevingstafel heeft gestaan. Ook zorgt een datagedreven overleg ervoor dat de diverse aspecten van het initiatief in het juiste perspectief geplaatst kunnen worden en draagt het bij aan de professionalisering van de ruimtelijke ontwikkeling.

Benieuwd naar de toepassing van geodata aan de Omgevingstafel? Binnenkort lees je op onze website het vervolg, waar we in gesprek gaan met Hanneke Kunst over de datagedreven omgevingstafel in de praktijk.

Onze artikelen automatisch in de mailbox ontvangen? Neem hier een abonnement op onze nieuwsbrief